Bu belirtiler neye işaret edebilir?
Duygusal, davranışsal, ilişkisel ve bedensel belirtileri inceleyin. Benzer yaşantıların psikolojik, durumsal, ilaçla ilişkili ve tıbbi nedenleri olabilir; bu rehber kendinize etiket koymak yerine sonraki adımı seçmenize yardımcı olur.
Yakın tehlike, intihar niyeti, şiddet, ağır kafa karışıklığı, ani işlev kaybı veya gerçeklikle bağın kaybı acil yerel tıbbi ya da acil destek gerektirir.
Kriz yönlendirmesini aç →Yaşadığı sorunun adını henüz bilmeyenler için geniş rehber
Arayın veya pratik bir kategori seçin. Bu kategoriler tanı değil, gezinme yollarıdır.
Sürekli endişe ve gerginlik
Kontrol edilmesi zor endişe, kas gerginliği, huzursuzluk, çabuk sinirlenme veya sürekli kötü bir şey olacakmış hissi.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →Ani korku, çarpıntı veya nefes darlığı
Yoğun korkunun fiziksel belirtilerle aniden yükselmesi panik atağında görülebilir; ancak göğüs ağrısı ve solunum sorunları uygun tıbbi değerlendirmeyi de gerektirir.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →Çökkünlük ve ilgi kaybı
Süregelen üzüntü, boşluk hissi veya zevk kaybı; özellikle günlük işlev, uyku, iştah veya umut etkileniyorsa değerlendirilmelidir.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →İstenmeyen düşünceler ve tekrarlayan ritüeller
İstenmeyen düşünce, görüntü veya dürtülerle birlikte kontrol etme, yıkama, sayma, güvence arama veya zihinsel ritüeller obsesif-kompulsif bir örüntü oluşturabilir.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →Geri dönüşler, kâbuslar ve güvende hissetmeme
Korkutucu veya bunaltıcı olaylardan sonra zihin ve beden tetikte kalabilir, hatırlatıcılardan kaçınabilir veya yaşananları yeniden deneyimleyebilir.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →Yargılanma korkusu ve sosyal kaçınma
Mahcup olma, incelenme veya reddedilme korkusu; konuşmaları, toplantıları, toplum içinde yemek yemeyi veya performans durumlarını zorlaştırabilir.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →Uykusuzluk, aşırı uyuma veya dinlendirmeyen uyku
Uyku sorunları psikolojik sıkıntıyı hem yansıtabilir hem artırabilir; ayrıca tıbbi, solunumsal, ağrı, ilaç veya yaşam tarzı nedenleri olabilir.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →Öfke, tahammülsüzlük ve kontrol kaybı
Sık tahammülsüzlük veya patlayıcı tepkiler; stres, öğrenilmiş örüntüler, travma, duygu durum sorunları, madde kullanımı, uykusuzluk veya başka nedenlerle ilişkili olabilir.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →Odaklanma, unutkanlık ve işleri tamamlayamama
Dikkat sorunları tek bir duruma özgü değildir. Başlangıç zamanı, çocukluk öyküsü, uyku, stres, duygu durumu, ilaçlar ve fiziksel sağlık birlikte değerlendirilmelidir.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →Belirgin duygu durumu, enerji veya uyku değişimleri
Olağandışı yüksek enerji, az uyku ihtiyacı, hızlı konuşma veya riskli karar dönemleri; özellikle çökkünlükle dönüşümlüyse dikkatli değerlendirme gerektirir.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →Gerçek dışı, kopuk veya kendinin dışında hissetme
Kendine veya çevreye yabancılaşma; panik, travma, ağır stres veya başka durumlarda görülebilir. Yeni nörolojik belirtiler tıbbi değerlendirme gerektirir.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →Sesler duyma, görüntüler görme veya yoğun kuşkuculuk
Algıda değişiklik, değiştirilemeyen olağandışı inanışlar, ağır kafa karışıklığı veya gerçeklikle bağın zayıflaması hızlı profesyonel ve çoğu zaman tıbbi değerlendirme gerektirir.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →Yas, kayıp ve hayata devam etmekte güçlük
Yas kişiden kişiye çok değişir. Sıkıntı ezici kalıyorsa, günlük hayat uzun süre tıkanıyorsa veya kayıp travmatikse destek yararlı olabilir.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →Tekrarlayan ilişki çatışması veya bağlanma korkusu
Tekrarlayan çatışma, kıskançlık, geri çekilme, terk edilme korkusu veya sınır koyma güçlüğü; tanı koymadan ele alınabilecek ilişki örüntülerine işaret edebilir.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →Yeme, kilo veya beden algısı sıkıntısı
Kısıtlama, tıkınırcasına yeme, çıkarma davranışı, zorlayıcı egzersiz veya yoğun beden memnuniyetsizliği ciddi psikolojik ve tıbbi sonuçlar doğurabilir.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →Sağlık kaygısı ve açıklanamayan bedensel belirtiler
Tekrarlayan kontrol, güvence arama veya bedensel duyumlar hakkında yoğun korku sağlık kaygısıyla ilişkili olabilir; ancak fiziksel belirtiler uygun tıbbi bakım olmadan göz ardı edilmemelidir.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →Alkol, madde veya kontrol edilemeyen alışkanlıklar
Sıkıntıyı düzenlemek için alkol, madde, kumar, oyun, pornografi, alışveriş veya başka davranışlara yönelmek, kişi bunu bağımlılık olarak görmeden önce de zarar verici hâle gelebilir.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →Gebelikte veya doğum sonrasında duygusal değişimler
Gebelikte veya doğum sonrasında kaygı, depresyon, istenmeyen düşünceler veya ağır kafa karışıklığı gelişebilir. Hızla kötüleşen belirtiler acil yerel değerlendirme gerektirir.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →Çocuk veya ergende duygu ve davranış değişimleri
Evde, okulda veya akranlarla yaşanan değişimler; gelişimsel bağlamda, bakım veren, genç ve uygun olduğunda okul ya da sağlık profesyonellerinden alınan bilgilerle anlaşılmalıdır.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →Saç yolma, deri yolma veya tekrarlayan beden alışkanlıkları
Tekrarlayan yolma, koparma, ısırma veya kaşıma kısa süreli rahatlama sağlasa da utanç, yaralanma veya kontrol kaybına neden olabilir.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →Belirli bir nesne veya duruma karşı yoğun korku
Korku kalıcı, orantısız olduğunda ve günlük seçimleri ya da kaçınmayı belirlemeye başladığında sıradan tedbirin ötesine geçebilir.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →Evden çıkma, kalabalık veya kaçması zor yerlerden korkma
Bazı kişiler kaçmanın veya yardım almanın zor olacağını düşündüğü için toplu taşıma, kuyruk, açık alan, kalabalık ya da yalnız dışarıda olmaktan kaçınır.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →Yalnızlık, izolasyon veya bağ kuramama hissi
Kişi başkalarının yanında da yalnız hissedebilir. Uzun süren kopukluk duygu durumunu, uykuyu, özgüveni ve fiziksel sağlığı etkileyebilir.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →Tükenmişlik, bitkinlik veya kapasite kaybı
Yeterli toparlanma olmadan süren uzun vadeli talepler; bitkinlik, uzaklaşma, verim kaybı ve bedensel belirtilerde artışa yol açabilir.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →Mükemmeliyetçilik, sert öz eleştiri veya hata korkusu
Yüksek standartlar; değer duygusu kusursuz performansa bağlandığında ve hatalar utanç, kaçınma ya da aşırı çalışmayı tetiklediğinde zarar verici olabilir.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →Düşük özdeğer, utanç veya hiçbir zaman yeterli olamama hissi
Kalıcı utanç veya benlikle ilgili olumsuz inanışlar; ilişkileri, sınırları, hedefleri ve yardım isteme isteğini etkileyebilir.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →Erteleme, kaçınma veya işe başlamakta güçlük
Tekrarlayan erteleme her zaman tembellik değildir. Korku, dikkat güçlüğü, belirsiz öncelikler, bitkinlik veya duygusal olarak tehdit edici görünen görevler etkili olabilir.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →Eşyalardan ayrılamama veya güvenliği bozan birikim
Eşya biriktirme; yaşam alanları güvenle kullanılamadığında, yoğun sıkıntı oluştuğunda veya aile çatışması ve sağlık riski arttığında önemli hâle gelir.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →Kronik ağrı, hastalığa uyum veya tıbbi belirsizlik
Ağrı veya hastalıkla yaşamak duygu durumunu, kimliği, uykuyu, ilişkileri ve güveni etkileyebilir; belirtiler aynı zamanda uygun tıbbi bakım gerektirir.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →Deri belirtileri, görünüm sıkıntısı veya stresle artan yakınmalar
Deri hastalıkları ve görünür farklılıklar özgüveni ve sosyal yaşamı etkileyebilir; stres kaşıntı, yolma davranışı veya alevlenmeyi artırabilir. Dermatolojik değerlendirme önemini korur.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →Göç, kültür şoku veya memleketten uzakta yaşama
Yer değiştirme fırsatlar getirebilir; aynı zamanda yas, belirsizlik, dil yükü, izolasyon, kimlik çatışması ve pratik güvensizlik yaratabilir.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →Bakım veren yükü, şefkat yorgunluğu veya sorumluluk fazlalığı
Çocuk, yaşlı yakını, hasta kişi veya yoğun desteğe ihtiyaç duyan aile bireyine bakım vermek zamanla uykuyu, kimliği, mali durumu ve duygusal kapasiteyi tüketebilir.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →Zorbalık, taciz, baskı veya başkalarının yanında güvensizlik
Tekrarlayan sindirme, aşağılama, tehdit, izleme veya kontrol; uykuyu, güveni, işi ve güvenliği etkileyebilir. Pratik koruma psikolojik destek kadar önemli olabilir.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →Ebeveynlik stresi, çatışma veya çocuk hakkında belirsizlik
Ebeveynler davranış, sınırlar, ayrılık, gelişimsel farklılıklar, ortak ebeveynlik veya kendi duygusal tepkileri konusunda desteğe ihtiyaç duyabilir.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →Eğitim baskısı, sınav kaygısı veya akademik düşüş
Akademik güçlük; kaygı, dikkat, uyku, motivasyon, öğrenme ihtiyacı, aile baskısı veya uygun olmayan çalışma ortamıyla ilişkili olabilir.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →İşyeri çatışması, iş güvencesizliği veya kariyer sıkıntısı
İş; çatışma, belirsiz roller, aşırı yük, ayrımcılık, ahlaki yaralanma, işten çıkarılma veya yön kaybı nedeniyle önemli bir sıkıntı kaynağı olabilir.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →İleri yaş değişimleri, hafıza kaygısı veya bağımsızlık kaybı
Emeklilik, yas, hastalık, bakım düzenindeki değişiklikler ve hafıza kaygıları duygu durumunu ve kimliği etkileyebilir. Yeni bilişsel değişim tıbbi değerlendirme gerektirir.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →Yakınlık, cinsel iyilik hâli veya iletişim güçlükleri
İstek, rahatlık, rıza, ağrı, beden algısı, güven ve iletişim; ilişki, psikolojik, tıbbi ve ilaçla ilişkili etkenlerden etkilenebilir.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →Orta yaş geçişi, menopoz veya büyük kimlik değişimi
Hormonal değişim, yaş alma, çocukların evden ayrılması, kariyer değişikliği, bakım sorumluluğu ve ilişki değişimleri iç içe geçerek duygu durumunu, uykuyu ve kimliği etkileyebilir.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →Kimlik çatışması, ayrımcılık veya kabul görmeme hissi
Sıkıntı kimlik sorularından ve aile, kurum veya toplumun verdiği tepkilerden doğabilir. Sorun otomatik olarak bireyin içinde değildir.
Belirtileri ve ihtimalleri incele →Süreye, şiddete ve hayata etkisine bakın
✓ Ne kadar süredir devam ediyor?
✓ Ne sıklıkta ve ne şiddette oluyor?
✓ Uyku, iş, eğitim, ilişkiler veya öz bakımı etkiliyor mu?
✓ Bir olay, ilaç, madde, hastalık veya büyük yaşam değişimi sonrasında mı başladı?
Tek belirtiyle kendinize tanı koymayın
Yetkin profesyonel örüntüyü, öyküyü, riski, kültürü, fiziksel sağlığı, ilaçları ve işlev üzerindeki etkiyi birlikte değerlendirir.
Bilgi atlasını açKlinik içerik ilkeleri
PRJI’nin eğitsel sayfaları yönlendirme ile tanıyı birbirinden ayırır, fiziksel sağlık uyarıları içerir ve acil durumları yerel hizmetlere yönlendirir. İçerik WHO, NHS ve NIMH’nin kamuya açık ruh sağlığı bilgilerinden yararlanılarak hazırlanmıştır ve ticari yayından önce klinik incelemeden geçmelidir.